ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE MAVİ SU VERİMLİLİĞİ BELGESİ

Yaşamımızın temel kaynağı olan su, sağlık ve hijyenden, gıda ve tarıma, enerji ve sanayiye kadar sosyal ve ekonomik hayatımızın en önemli parçası olmasının yanında gezegenimiz için de iklim düzenlerken ve ekosistemlerin korunmasında da kritik bir rol oynuyor.

Su Kıtlığı

Dünya’da son 200 yılda, özellikle de 1900 ‘lü yılların başlangıcından itibaren , sanayileşme ve artan kentsel nüfusun etkisiyle su tüketimini önemli ölçüde artırmıştır. Aynı zamanda suların kirlenmesi neticesinde doğrudan kullanılabilecek tatlı su miktarı azalmıştır. Ayrıca küresel iklim değişikliği sebebiyle taşkın ve kuraklık tehlikesi kendisini her geçen gün daha fazla hissettirmektedir.

DSİ verilerine göre Türkiye’ de kişi başına düşen su miktarı 1519 m3’ tür.

2030 yılında Türkiye nüfusunun 100 milyon olacağı öngörülmektedir. 2030 yılı için kişi başına düşen kulanılabilir su miktarının 1120 m3/ yıl civarında olacağı söylenebilir. Bu değer ülkelerin toplam nüfusu ve toplam su kaynaklarının miktarı arasında ilişki kuran “Falkenmark Endexi’ne” göre Türkiye su kıtlığı çeken ülkeler arasında yer alacaktır.  

SU VERİMLİLİĞİ YÖNETMELİĞİ

27 Aralık 2024’ de yayınlanan “Su Verimliliği Yönetmeliği” su kıtlığı sorununa çözüm olarak “etkili, bütünsel, entegre bir su yönetim sistemi kurulmasını zorunlu kılmaktadır.  

Yönetmeliğe göre ;

·       Büyükşehir Belediyeleri, Su kanalizasyon idareleri, Organize Sanayi, Serbest Bölge gibi bölgeler, ve Yönetmelik ek-2’de listelenen Nace kodundaki işletmelerden 50’den fazla çalışanı olanlar 27 Haziran 2026 tarihine kadar

·       Büyükşehir dışındaki İl Belediyeleri, Kamu Binaları, Eğitim kurumları, yurtlar, Üniversiteler, Alışveriş Merkezleri, İş Merkezleri ve Ticari Plazalar, Hastaneler, Oteller, Havaalanı, Tren Garları ve Otobüs Terminalleri ve Sulama birlikleri 27 Eylül 2026 tarihine kadar,

·       Büyükşehir Belediyeleri dışındaki  Nufusu 50 binden fazla olan İlçe belediyeleri 27 Aralık 2026 tarihine kadar

Su verimliliği sistemi kurmak ve Mavi Su Verimliliği Belgesi kriterlerini sağlayarak başvuru yapmak zorundadır.

Su Verimliliği

Endüstriyel Tesisler için Mavi Su Verimliliği Belgesi

Başlangıç seviyesi ifade eden “ Mavi Su Verimliliği Belgesi” yönetmelikçe sorumlu tutulan tüm kurum ve kuruluşların “Su Verimliliği” alanındaki asgari şartlarını belirtiyor.

“Endüstriyel Tesislerde Mavi Su Verimliliği Belgesi Başvuru Kılavuzunda” açıklanıyor. Kılavuza göre;

Adım 1- Su Verimliliği Ekibinin Kurulması; Ekip; ekip lideri, eğitim sorumlusu ve yardımcı personel olmak üzere en az 3 kişiden oluşuyor. İşletmenin büyüklüğüne ve süreçlerin karmaşıklığına göre ekip sayısı artabilir.

Adım 2- Mevcut Durum Analizi Yapılması; İşletmenin su kullanımı konusundaki mevcut durumunu analiz edeceği bu adım en fazla verinin toplanması gereken ve en karmaşık süreci ifade ediyor. Özellikle İşletmelerde proses bazlı su tüketim verilerinin olmaması verilerin düzenli tutulamıyor oluşu sürecin en büyük zorluğu.

Mevcut durum analizinde;

İşletmeye ait bilgiler, çalışan sayısı, yıllık üretim miktarları gibi bilgiler.

Su kullanım bilgileri; kaynakları ve temini, su kullanım alanları ( proses, yardımcı tesis, evsel tüketim, peyzaj sulama vb.), su kullanım miktarları, proses bazlı su kullanım verileri, su kalitesi, su tarifesi

Atık Su Kullanım bilgileri; Atık su kaynaklarına dair bilgiler, atık su miktarı, atık su karakteristlik özellikleri, atık su arıtma tesisine dair bilgiler, atık su geri kazanım ( varsa) dair bilgiler

Mevcut Su Verimliliği Uygulamalarına Dair bilgiler; su kayıplarının takibi, ISO 46001 Su verimliliği Yönetim Sistemi, Geleneksel olmayan su kaynakları ( yağmur / gri su) gibi bilgiler

Gelecek dönem Projeksiyonu; 5 yıllık büyüme projeksiyonları ve ihtiyaç duyulan su miktarının hesaplanması

Adım 3- Su Verimliliği Hedeflerinin Belirlenmesi; Hedefler 5 yıllık projeksiyonları yansıtacak şekilde belirlenir.Belirlenen hedefler, Yönetmelik’te belirtilen süreler içerisinde başvuru yapılması zorunlu tutulan “Yeşil Su Verimliliği Belgesi” kriterlerinin karşılanmasına da katkı sağlamalıdır. Her bir hedef için o hedefe ulaşılma durumunu ifade edecek göstergeler belirlenmelidir. Göstergeler ölçülebilir ve/veya somut kanıta dayalı olarak doğrulanabilir olmalıdır.

Adım 4- Hedefler İçin Planların Yapılması; Eylem planları 5 yıllık olarak hazırlanır. Planlarda; her bir hedefe ulaştıracak iş, işlem ve eylemler; hedefin sağlanmasına yönelik somut göstergeler ve hedefe ilişkin termin yılları belirtilmelidir.Eğitim ve farkındalık çalışmaları 5 yıllık planlara dahil edilir. Ayrıca planlar bir üst seviye olan “Yeşil Su Verimliliği Belgesi” kriterlerini karşılamayı da içermelidir. Bu kriterlere göre; geleneksel olmayan su kaynakları kullanımı, Bakanlıkça yayınlanan sektörlere göre BREF dokümanları (mevcut en iyi teknikler) işletmenin su verimliliği hedeflerine ulaşması için planlara dahil edilmedir.  

Adım 5- Eğitimler; Bireysel ve sektörel su verimliliği eğitimleri verilmelidir . Bireysel eğitimler; tüm çalışanlara su verimliği temel eğitimini kapsar. Sektörel eğitimler ise; su verimliği ekibi, “önemli su kullanımından” sorumlu personellere verilir. Sektörel Su verimliliği eğitimi; Önemli su kullanım alanlarındaki personelin faaliyetlerinin su verimliliği sistemi üzerine etkisini ve sektörel MET ( BREF) dokümanlarını içermelidir. Eğitime dair tüm kayıtlar Mavi Belge Başvurusunda kanıt doküman olarak sunulur ve 5 yıl süreyle saklanır.

Adım 6- Su Verimli Ekipman Kullanımı; Bireysel kullanıma yönelik “ Su verimli malzeme ve ekipman kullanılmalıdır. ( musluklara perlatör takılması, rezervualara kademeli sifon sistemi, çam. bulaşık makinası gibi ekipmaların daha su verimli ekipmanlarla değiştirilmesi vb.)Mevcut durum analizine göre, su verimliliği uygulamaları için ihtiyaç duyulan ekipman ve malzemeler ile uygulama alanları belirlenmeli ve 5 yıllık planlama süreçlerine dahil edilmelidir.

Adım 7- Su Verimliği Farkındalık Çalışmaları; İşletmede Su verimliliği hakkında yazılı ve görsel materyallerin kullanılarak farkındalık arttırılır.  Farkındalık çalışmaları; işletmeye göre; basılı afiş, broşür, video, internet sitesinde yayınlama, öneri kutuları gibi çeşitlendirilebilir.

Su Verimliliği Yönetmeliği Ek-2 de tanımlı Nace kodlarında faaliyet gösteren ve 50’ den fazla çalışanı olan tüm işletmeler 27 Haziran 2026 tarihine kadar yukarıda açıklanan adımları izleyerek “su verimliliği sistemi” kurmak ve “Mavi Su Verimliliği Belge” başvurusu yapmakla yükümlüdür. Başvurular için; Bakanlığın talep ettiği formatta dokümanlar ve kanıt belgeleri Bakanlığa sunulacak, her yıl ilerleme raporları da Bakanlığa iletilecektir.

İşletmenizin; Su Verimliliği Yönetmeliğine uyumu ve “Mavi Su Verimliliği Belgesi” başvurusunun eksiksiz olarak yapılması sizi yasal yaptırım ve cezalarda koruduğu gibi kaynak verimliliği sağlayarak maliyet avantajı da sağlar.